خرابه معروف از بناى انوشيروان بوده كه منهدم شده . مقابل او عليخان سركردهء اصانلو كاروانسرا و قهوه‌خانه از سنگ و گل ساخته است . آبى هم كه نسبة شيرين است در آن نزديكى هست كه براى عابرين خيلى اسباب آسايش است . از اين قهوه‌خانه ميان دره تا قشلاق آب و آبادى نيست و زمين شوره‌زار است تا آخر دره يك فرسنگ و از آنجا تا قشلاق دو فرسنگ است . / 73 / قشلاق آبادى معتبر و داراى دكاكين چند و كاروانسراها است و آب انبار بسيار بزرگى دارد كه آبش به سردى و گوارايى معروف و در تابستان محتاج به يخ نيست . چهار دانگ او متعلقه به سركار نوّابهء مستطابهء عليهء عاليهء متعاليه حاجيه شمس الدوله است و آب از رودخانه است و شالى كارى فراوان دارد . از قشلاق به ده نمك شش فرسخ است و جزو خوار محسوب مىشود . جاده دوتاست . چنانچه به سمت ارادان و پاده و ياطرى كه حاكم نشين خوار است بروند از قشلاق سه فرسنگ است و در راه همه جا نهرهاى آب متعدد هست كه به خوار مىرود و سرچشمهء آبهاى خوار از رودخانهء بزرگ است كه يكى از سمت فيروز كوه جارى و مرسوم به نمرود است و ديگرى از سمت درياچهء تار و مومج دماوند سارى [ و ] معروف به دليچاى است كه دهات و زراعت خوار را مشروب مىكند و اين راه به واسطهء انهار متعدده حركت كالسكه سخت است . ولى جادهء معموله مسطح و كالسكه رو است و زمين شوره زار و سنگلاخ و بىآب است . ده نمك قريب صد خانوار رعيت دارد و تنباكو كارى و هندوانه و خربزهء آنجا فراوانست . آبش شور و ناگوار و يخچالى شور دارد كه در تابستان اسباب حيات عابرين است . قهوه‌خانه‌اى دارد كه مركب از تحتانى و فوقانى است و طبقهء فوقانى مركب از سه اطاق و ايوانهاى جلو است كه بهترين اقامتگاه زوّار است . خانه‌هاى رعيتى بسيار كثيف [ ست ] و قابل سكنى نيستند . سه كاروانسرا و چند باب دكان دارد . يكى از آن كاروانسراها از آجر و از بناهاى شاه عباس است . گرچه مخروبه است ، ولى در ايام زمستان از براى قوافل و عابرين خيلى مفيد است . / 74 / از ده نمك به لاسجرد شش فرسخ و جاده همه جا مسطح و شن‌زار و همه جا مايل به جنوب شرقى است و كوير و گون زار ، طرف دست چپ جاده به فاصلهء نيم فرسنگ تپه‌ها